Code - 1569 ليموترش Citrus limon ( L . ) Burm . f درختچه‌اى است هميشه سبز ، خاردار ، به ارتفاع 5 - 3 متر از خانواده Rutaceae ، ساقه راست ، منشعب خاردار ، پوشيده از پوست خاكسترى مايل به سبز ، برگها پايا ، متناوب ، ساده بيضىشكل ، كمى دندانه‌دار ، برگهاى جوان به رنگ مسى يا ارغوانى ، سطح روى برگهاى مسن سبز تيره ، براق ، پشت برگ سبز كم رنگ ، دمبرگ كوتاه با كناره باريك بال ، شكوفه‌ها كه در فاصله ارديبهشت تا شهريور به صورت مجتمع در انتهاى شاخه‌هاى خاردار ظاهر مىشوند از خارج صورتى رنگ مىباشند . ميوه رسيده به رنگ زرد روشن تا زرد پررنگ ، بيضى كشيده ، گوشت داخل ميوه سفيد مايل به زرد ، ترش‌مزه و مطبوع محتوى دانه‌هائى با طعم بسيار تلخ و پوست ميوه نازك داراى غده‌هاى محتوى اسانس مىباشد . منشاء اوليه آن هند ، جبال هيماليا ، كوههاى شمال شبه‌جزيره هند و چين مىباشد . امروزه در اكثر نقاط از جمله ايران ، در مازندران ، گيلان ، جنوب ، جنوب شرقى پرورش داده مىشود . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : به سانسكريتى آن را Nimbaka , Limpaka مىناميده‌اند نام هندى آن نيمبو Nimbu و لامبيرا Lambira مىباشد و از زمانهاى بسيار دور در هند مصرف مىشده است . در تاليفات پزشكان سنتى ايران تا قرن هفتم هجرى از اين ميوه هندى نامى برده نشده است در اختيارات بديعى به نقل از صاحب منهاج 1 * آمده است كه پوست و برگ آن گرم و خشك است و ترشى آن مانند اترج ولى اثر آن قوىتر مىباشد 2 * . در جامع مفردات ابن بيطار كه تاليف آن تقريبا همزمان با منهاج مىباشد . خواص آن به تفصيل آمده است ابن بيطار مىنويسد : ميوه‌اى را كه از پيوند آن با اترج به دست مىآيد مركب مىنامند و داود انطاكى اين نوع ميوه مركب را " استيوب و حماض شعيرى ناميده و اضافه مىنمايد كه از پيوند ليمو با نارنج " مراكبى " به دست مىآيد . در كتب طبى سنتى درباره خواص انواع ليمو چنين آمده است : بهترين ليمو آن است كه پوست آن نازك ، به درشتى تخم‌مرغ يا تخم غاز ، گرد كمى بيضوى و آب آن رقيق باشد ، طبيعت آن سرد و خشك و برخى سرد و تر دانسته‌اند ، ليمو مشهى ، مقوى معده و قلب ، ضد التهاب ، خوش‌بوكننده نفس ، برطرف‌كننده خمارى ، صفرابر ، ضد تهوع و استفراغ ، تب‌بر ، پادزهر سموم خوراكى و گزيدگى مار و كژدم و درخشان‌كننده پوست چهره است . خوردن آن به درمان بثورات جلدى ، كهير ، زردزخم 3 * التهاب معده و كبد كمك مىكند . ليمو چون خلطهاى غليظ و لزج را قطعه‌قطعه مىكند اگر پيش از هر داروى مسهل ( خارج‌كننده اخلاط از بدن ) داده شود باعث تسريع در بهبودى مىشود . لذا در تبهاى صفراوى Yellow fever 4 * Intermittent 5 * و حمى غب Tertian fever ، تبهاى ناشى از عفونت خون و تب مطبقه Typhoid موثر مىباشد .